Өнер ме, әлде вандализм бе: ақмолалықтарға мүлікті бүлдіргені үшін жаза туралы еске салынды
«Заң және тәртіп» қағидатын іске асыру шеңберінде Қазақстан Республикасының ішкі істер органдары қоғамдық мүлікті қорғау, құқық бұзушылықтардың алдын алу және азаматтарда қоршаған ортаға деген жауапты көзқарасты қалыптастыру бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. Мемлекет басшысы құқықтық мәдениетті арттыру және кез келген бұзушылықтарға төзбеушілік көзқарасты тәрбиелеу маңыздылығын бірнеше рет атап өтті.
Осы жұмыстың басым бағыттарының бірі – ғимараттардың қасбеттеріне, аялдамаларға, қоршауларға, ескерткіштерге және абаттандыру объектілеріне вандализм фактілерін және заңсыз граффити салуды болдырмау. Көше суреттері түріндегі заманауи өнер өзіндік мәнінде тыйым салынмаған, алайда шығармашылық пен құқық бұзушылық арасындағы шекара меншік иесінің рұқсатының болуы арқылы өтеді. Егер сурет бөтеннің мүлігіне келісімсіз салынса және оған зақым келтірсе, «мен жай ғана сурет салдым» деген уәж авторды жауапкершіліктен босатпамайды.
Зақым келтіру сипатына, оқиға орнына және келтірілген шығын сомасына байланысты заңнама жазаның әртүрлі шараларын көздейді. ҚР ӘҚБтК-нің 505-бабы бойынша абаттандыру қағидаларын бұзғаны үшін жеке тұлғаларға ескерту немесе 20 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынса, бір жыл ішінде құқық бұзушылық қайта жасалған жағдайда – 30 АЕК мөлшерінде айыппұл қарастырылған. Мұндай әрекеттер бөтеннің мүлігін қасақана зақымдау ретінде санатталған жағдайда, айыппұлды немесе әкімшілік қамауға алуды көздейтін ҚР ӘҚБтК-нің 147-1-бабы қолданылады. Ал егер әрекеттер салдарынан елеулі зиян келтірілсе, ҚР ҚК-нің 202-бабы бойынша қылмыстық жауапкершілік туындайды, бұл 500-ден 2000 АЕК-ке дейінгі мөлшерде ірі айыппұлға, түзеу немесе қоғамдық жұмыстарға, екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге немесе айыруға әкеп соқтыруы мүмкін. Тарих, мәдениет ескерткіштері мен қорғалатын объектілерді қорлау жағдайында ҚР ҚК-нің 294-бабы бойынша вандализм үшін ерекше қатаң шаралар көзделген, ондағы санкциялар айыппұлдар мен қоғамдық жұмыстардан бастап 50 тәулікке дейін қамауға алуға немесе ауырлататын мән-жайлар болған кезде бас бостандығынан айыруға дейін ауытқиды.
Полиция кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алуға ерекше назар аударады, өйткені жасөспірімдердің салған суреттерінің жазасыз қалатыны туралы кең таралған қате түсінік дұрыс емес. Жас құқық бұзушының жеке басы анықталған кезде полиция қызметкерлері барлық мән-жайды, жасөспірімнің жасын, келтірілген шығын мөлшерін және ата-аналардың немесе басқа да заңды өкілдердің жауапкершілік дәрежесін анықтайды. Ата-аналарға балалардың тәртібі мен тәрбиесін бақылау міндетін ұмытпау және оларға қарапайым ережені түсіндіру маңызды: бөтеннің қабырғасы – кенеп емес, ал граффитимен айналысу үшін арнайы бөлінген немесе келісілген орындарды таңдау қажет. Полиция жергілікті атқарушы органдармен және білім беру ұйымдарымен бірлесіп тұрақты түрде рейдтер, профилактикалық әңгімелер, бейнебақылау камераларына мониторинг жасау және жастармен кездесулер өткізеді, алайда вандализмнің жолын кесу азаматтардың да немқұрайлы қарамауын талап етеді. Құқық бұзушылықтың куәгерлері болғандарға мән-жайларды тіркеп, өздеріне қауіп төндірмей, полицияға хабарлау ұсынылады. Құқық қорғау органдары заманауи өнерге қарсы шықпайды, бірақ кез келген шығармашылық белсенділік заң аясында — рұқсат етілген алаңдарда, меншік иелерінің келісімімен және қалалық ортаға зиян келтірместен жүзеге асырылуы тиіс екенін еске салады.
Дереккөз: Ақмола облысының Өңірлік коммуникациялар қызметі
