Көкшетаудағы эко-терминалдар: таза қалаға жасалған тағы бір қадам

Көкшетау қаласында қалдықтарды бөлек жинауға арналған эко-терминалдар орнатылды. Заманауи фандоматтар пластикалық бөтелкелер мен алюминий құтыларды қабылдайды. Жиналған қалдықтар сұрыпталғаннан кейін одан әрі қайта өңдеуге жіберіледі. Бұл бастама халықтың экологиялық мәдениетін қалыптастыруға бағытталған және «Таза Қазақстан» республикалық бастамасының қағидаттарын қолдайды.

Эко-терминалдар Ақмола облысында да пайда бола бастады. Бурабай ауданында үш фандомат, ал Көкшетау қаласында тағы үш фандомат орнатылған. Құрылғылардың жұмыс істеу қағидаты қарапайым: пластикалық бөтелкені немесе алюминий құтыны арнайы бөлікке салу қажет. Жиналған ыдыстар сұрыпталып, одан әрі қайта өңдеуге жіберіледі.

Жүйені пайдаланушылар үшін қосымша ынталандыру шаралары да қарастырылған. Тапсырылған қаптама үшін бонустық ұпайлар есептеледі. Оларды жобаға қатысатын әлеуметтік серіктестердің қызметтерін пайдалануға жұмсауға болады.

«Мысалы, адам келіп, PET-бөтелкесін фандоматқа тапсырса, оған қосымша арқылы, айталық, 10 теңге есептеледі. Оны такси қызметіне пайдалануға болады, әлеуметтік серіктестеріміз бар. Сондай-ақ кофеханаларда, киім бутиктерінде, мейрамханаларда, кинотеатрларда пайдалануға мүмкіндік болады. Әлеуметтік серіктестеріміз неғұрлым көп болса, бұл шамамен бір ай уақыт алады деп ойлаймын, соғұрлым таңдау да, қызығушылық та арта түседі», — деді серіктестік басшысы Мариям Абишева.

Көкшетау қаласында эко-терминалдар әзірге үш жерде орнатылған: «Тәуелсіздік» алаңында кинотеатрдың жанында, жағалауда және Шоқан Уәлиханов атындағы университеттің бас корпусында.

Қала үшін мұндай құрылғылардың пайда болуы полигондарға жіберілетін қалдықтардың көлемін азайтып, кейін өндірісте қайта пайдаланылатын қайталама шикізат көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Ұйымдастырушылардың айтуынша, экологиялық әдеттерді қалыптастыру үшін әрдайым ауқымды шаралар қажет емес. Ең бастысы — қалдықтарды бөлек жинау біртіндеп қала тұрғындарының күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналуы.

Жаңа жүйені пайдаланушылар оның қолайлылығын атап өтуде.

«Бұрын бөтелкелерді қоқысқа тастайтынмын, қазір оларды “Sparklo” автоматына тапсырамын. Осы автоматтың арқасында жеткізу қызметтерін пайдалануға, маркетплейстерден сатып алуға және басқа да көптеген қызметтерге арналған қосымшаларда бонустар аламын. Үлкен қалаларда мұндай автоматтар бұрыннан бар. Сондықтан олардың біздің қаламызда да пайда болғанына өте қуаныштымын», — деді Көкшетау қаласының тұрғыны Адиль Бакинеев.

Сонымен қатар Қазақстандағы қалдықтарды қайта өңдеу мәселесі әлі де өзекті болып отыр. Салалық ведомствоның мәліметінше, бүгінде елімізде қатты тұрмыстық қалдықтардың жалпы көлемінің үштен бірінен азы сұрыпталып, қайта пайдаланылады.

ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі Экологиялық мәдениет және саясат департаментінің директоры Дәулет Есмағамбетовтің айтуынша, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда шамамен 5 млн тонна қатты тұрмыстық қалдық пайда болған. Оның 1,5 млн тоннасы сұрыпталып, қайта өңделген. Бұл жалпы көлемнің 30,6%-ын құрайды.

2026 жылдың бірінші жартыжылдығында елімізде 2,1 млн тонна қатты тұрмыстық қалдық пайда болды. Сұрыпталған және қайта өңделген қалдықтардың көлемі 600 мың тоннаны немесе 27,7%-ды құрады.

Көкшетауда бұл жоба енді ғана қарқын алып келеді. Ұйымдастырушылар эко-терминалдар желісін кеңейтіп, жаңа әлеуметтік серіктестерді тартуды жоспарлап отыр. Бұл қала тұрғындарына қайта өңдеуге жіберілетін қайталама шикізат көлемін арттырып, ол үшін бонустар алуға мүмкіндік береді.

Экологиялық жауапкершілік күнделікті қарапайым әрекеттерден басталады. Пластикалық бөтелкені немесе алюминий құтыны арнайы терминалға тапсыруға бірнеше секунд қана уақыт кетеді. Алайда әрбір осындай қадам қалдықтардың көлемін азайтып, қаламыздың тазалығын сақтауға өз үлесін қосады.

#ТазаҚазақстан #ЧистыйКазахстан #TazaQazaqstan #TazaChallenge